Tôi nên bắt đầu từ đâu? Tôi nghĩ tôi sẽ bắt đầu từ hiện tại. Dù sao, hiện tại chính là điểm khởi đầu của chúng ta khi bắt đầu học một ngôn ngữ mới. ‘Tôi đói.’ ‘Tên tôi là Roger.’ ‘Tôi đến từ Idaho.’ ‘Tôi tin vào giáo dục.’ Và tôi tin rằng giáo dục bắt đầu từ giao tiếp, từ ngôn ngữ, điều mà chúng ta thường bỏ qua.
Lần đầu tiên tôi đến một quốc gia nước ngoài, tôi đã nhận ra sức mạnh của ngôn ngữ. Tôi đã học một ít tiếng Tây Ban Nha ở trường trung học, như nhiều người khác, nhưng tôi vẫn chưa nhận ra tiềm năng của ngôn ngữ, vẫn chưa bị truyền cảm hứng bởi ngôn ngữ. Chỉ đến khi tôi hoàn toàn câm lặng và hoàn toàn vô vọng ở một quốc gia khác, tôi mới nhận ra tầm quan trọng vô cùng của một công cụ mà tôi đã coi là đương nhiên suốt cuộc đời: khả năng giao tiếp. Trải nghiệm đó thật tuyệt vời. Từ đó, tôi không bao giờ nhìn lại. Ở cách xa tám múi giờ, sống theo lối sống nước ngoài và bị bao quanh bởi một ngôn ngữ mà tôi không nói được, tôi đã khám phá ra điều gì đó về bản thân mình. Tôi đã khám phá ra một niềm đam mê mãnh liệt với ngôn ngữ. Đáng ngạc nhiên là, việc theo đuổi nó đã đưa tôi trở lại quê hương Idaho.
Học một ngôn ngữ không hề dễ dàng. Thực tế, việc học một ngôn ngữ khác là một trong những thử thách khó khăn nhất mà con người có thể đối mặt. Chính vì lý do đó, phần thưởng nhận được là vô cùng lớn lao. Việc phân tích những âm thanh nghe như tiếng ồn và biến chúng thành chuỗi từ, các thành phần ngữ pháp, hành động, vật thể, giấc mơ và ý tưởng thực sự là một công việc mệt mỏi. Não bộ phải làm việc quá sức để hình dung ra những khái niệm đơn giản nhất, như việc đặt một ly cà phê. Điều mà bình thường bạn có thể nói ra một cách dễ dàng bỗng chốc trở thành một "quái vật" của danh từ, chia động từ, phủ định và giới từ, trong khi tất cả những gì bạn thực sự muốn chỉ là tách cà phê quen thuộc, nóng hổi và đầy sức sống. Không cần phải nói, sau khi sử dụng một ngôn ngữ nước ngoài trong một thời gian, khả năng giao tiếp bằng ngôn ngữ mẹ đẻ của chúng ta trở nên đáng trân trọng và dễ dàng hơn bao giờ hết.
Nhưng việc học một ngôn ngữ nước ngoài không chỉ đơn thuần là gọi một tách cà phê, mà còn sâu sắc hơn nhiều so với một cuộc trò chuyện bề ngoài bằng ngôn ngữ nước ngoài. Ngoài những bài tập trí tuệ khi học ngôn ngữ nước ngoài, chúng ta còn có được một góc nhìn mới mẻ và khác biệt về thế giới, điều vô cùng quý giá trong xã hội ngày nay. Thông qua việc học ngôn ngữ nước ngoài, chúng ta tìm hiểu về văn hóa. Chúng ta học cách người khác giới thiệu bản thân, cách họ mô tả bản thân, cách họ thể hiện bản thân. Chúng ta học về con người họ, văn hóa của họ, bản sắc của họ. Và bản sắc chính là nền tảng mà chúng ta hoạt động. Nhận thức về văn hóa và bản sắc của mình là chìa khóa để xây dựng mối quan hệ. Và không có cách nào tốt hơn để học về một văn hóa hơn là học ngôn ngữ của nó.
Tuy nhiên, hành trình khám phá khi học một ngôn ngữ nước ngoài không kết thúc ở phía bên kia trái đất. Điều đáng ngạc nhiên là nó kết thúc ngay chính chúng ta. Sự đau khổ khi ghi nhớ từ vựng và bảng động từ, sự xấu hổ khi dùng từ sai, cảm giác lạc lõng trong việc dịch thuật, và vấp ngã vì chính lời nói của mình có một tác dụng phụ bất ngờ: nó dạy chúng ta về chính bản thân mình. Hãy tưởng tượng trong giây lát việc bắt đầu lại từ đầu, với vốn từ vựng của một đứa trẻ bốn tuổi. Hãy tưởng tượng trong giây lát nếu điều duy nhất bạn có thể nói phải ở thì hiện tại. Bạn sẽ nói gì với một người mà bạn không quen biết?
Đắm mình trong một ngôn ngữ và văn hóa mới khiến chúng ta trở lại điểm xuất phát. Chúng ta khám phá lại những điều quan trọng với mình, những giá trị của bản thân. Chúng ta bỗng nhiên mất đi sự thoải mái của ngôn ngữ mẹ đẻ, văn hóa của chính mình, và chỉ còn lại những gì còn sót lại. Và chúng ta bỗng nhiên phải đối mặt với một câu hỏi từng rất đơn giản, ba từ đơn giản ở thì hiện tại: “Bạn là ai?”
Roger Rowles
Boise, Idaho
Mùa thu 2010
Phản hồi